Blok bezpieczeństwa do akumulatorów hydraulicznych – kiedy wybrać wersję manualną, a kiedy z elektrozaworem

Akumulator hydrauliczny nie jest zwykłym elementem magazynującym energię. To podzespół, który pracuje pod ciśnieniem i z definicji wymaga bezpiecznego odcięcia, kontrolowanego spustu oraz ochrony przed nadciśnieniem. Właśnie dlatego w poprawnie zbudowanym układzie nie wystarczy sam akumulator. Potrzebny jest jeszcze blok bezpieczeństwa.

Blok bezpieczeństwa do akumulatora hydraulicznego łączy kilka funkcji w jednym zespole: odcięcie akumulatora od instalacji, ręczne spuszczenie medium oraz automatyczne zabezpieczenie układu przy wzroście ciśnienia. W zależności od wersji może być obsługiwany ręcznie albo dodatkowo wyposażony w elektrozawór do zdalnego spustu.

Problem: akumulator musi być nie tylko podłączony, ale też bezpiecznie kontrolowany

W układach z akumulatorem hydraulicznym samo podłączenie zbiornika energii do instalacji nie rozwiązuje problemu bezpieczeństwa. W praktyce trzeba mieć możliwość:

• odizolowania akumulatora od układu,
• kontrolowanego spuszczenia medium,
• zabezpieczenia układu przed nienormalnym wzrostem ciśnienia,
• wykonania tych operacji w sposób zgodny z wymaganiami bezpieczeństwa.

Bez odpowiedniego bloku serwis, rozładowanie akumulatora czy ochrona przed skokami ciśnienia stają się trudniejsze i bardziej ryzykowne. Dotyczy to szczególnie układów przemysłowych, gdzie akumulator pracuje stale, a obsługa i przeglądy muszą być przewidywalne.

Rozwiązanie: blok zabezpieczający

Blok bezpieczeństwa do akumulatorów hydraulicznych został zaprojektowany jako zespół izolacyjno-spustowy z funkcjami bezpieczeństwa. Standardowo składa się z co najmniej trzech podstawowych elementów.

Pierwszy to zawór główny, najczęściej zawór kulowy, którego zadaniem jest odcięcie i izolacja akumulatora od reszty układu hydraulicznego.

Drugi to komponent bezpieczeństwa, czyli automatyczny zawór bezpieczeństwa nastawiony na wymagane ciśnienie. To on odpowiada za automatyczne odprowadzenie medium w przypadku nienormalnego wzrostu ciśnienia.

Trzeci element to manualny układ spustu, realizowany przez zawór iglicowy. Pozwala on kontrolowanie opróżnić układ z cieczy.

W wersjach rozszerzonych stosuje się także elektrozawór, który umożliwia zdalne spuszczenie medium bez ręcznej ingerencji bezpośrednio przy bloku.

Zawór bezpieczeństwa – ochrona przed wzrostem ciśnienia

Wszystkie modele są wyposażone w bezpośrednio sterowany zawór bezpieczeństwa, który automatycznie odprowadza medium w przypadku nieprawidłowego wzrostu ciśnienia. To element krytyczny z punktu widzenia ochrony instalacji i ograniczenia ryzyka uszkodzenia komponentów.

Elektrozawór – zdalny spust medium

Opcjonalny elektrozawór umożliwia zdalne odprowadzenie medium. To rozwiązanie ma sens tam, gdzie operator nie powinien wykonywać spustu ręcznie przy samym akumulatorze albo gdzie układ wymaga bardziej zautomatyzowanej obsługi.

Wersja manualna czy z elektrozaworem

To jest realne pytanie doborowe, a nie detal katalogowy.

Wersja manualna ma sens wtedy, gdy:

• układ jest prostszy,
• spust wykonywany jest sporadycznie,
• operator ma bezpieczny dostęp do bloku,
• nie ma potrzeby zdalnego sterowania.

Wersja z elektrozaworem jest lepszym wyborem, gdy:

• układ pracuje w maszynie lub instalacji o utrudnionym dostępie,
• wymagane jest zdalne odciążenie lub spuszczenie medium,
• ważna jest szybsza procedura obsługi,
• instalacja jest bardziej zautomatyzowana.

Bezpieczeństwo i zgodność z PED

W przypadku bloków do akumulatorów hydraulicznych nie wystarczy deklaracja producenta, że „układ jest bezpieczny”. Kluczowe znaczenie ma zgodność z wymaganiami dla elementów ciśnieniowych.

Zawór bezpieczeństwa w tym zespole jest elementem certyfikowanym, kalibrowanym i oznaczanym CE zgodnie z dyrektywą PED 2014/68/UE dotyczącą urządzeń ciśnieniowych. Blok spełnia wymagania bezpieczeństwa określone w Załączniku I tej dyrektywy.

Dodatkowo bardzo ważna jest sama lokalizacja montażu. Z powodów bezpieczeństwa blok powinien być instalowany możliwie najbliżej akumulatora hydraulicznego. To nie jest drobiazg montażowy, tylko warunek realnej skuteczności zabezpieczenia.

Parametry i cechy użytkowe

W zależności od wersji blok może oferować m.in.:

• temperaturę pracy: -20°C do +90°C,
• przyłącza: BSP, NPT, SAE J1926,
• materiał korpusu: stal węglowa fosforanowana lub komponenty ze stali 42CrMo4,
• zakres lepkości medium: 10–40 cSt,
• dostępne napięcia zasilania cewki: 24 VDC, 105 VDC, 110 V, 220 V,
• moc cewki: 18 W.

Dla nowego bezpośrednio działającego wkładu bezpieczeństwa podane są także parametry takie jak:

• gwint M35x1.5,
• ciśnienie robocze 350 bar,
• maksymalne ciśnienie na porcie P: 420 bar,
• zakres nastawy fabrycznej 30–420 bar,
• maksymalne ciśnienie na porcie T: 315 bar,
• maksymalny przepływ 150 l/min.

Efekt dla użytkownika

Dobrze dobrany blok zabezpieczający daje użytkownikowi nie tylko ochronę układu, ale też bardziej przewidywalną obsługę serwisową. W praktyce oznacza to:

• bezpieczne odcięcie akumulatora,
• kontrolowany spust medium,
• automatyczne zabezpieczenie przed nadciśnieniem,
• łatwiejszą obsługę układu,
• możliwość wyboru między prostą wersją manualną a wersją ze zdalnym sterowaniem.

Zastosowanie

Bloki bezpieczeństwa tego typu stosuje się w układach z akumulatorami hydraulicznymi wszędzie tam, gdzie wymagane są funkcje odcięcia, spustu i ochrony ciśnieniowej. Typowe zastosowania to:

• instalacje przemysłowe,
• agregaty hydrauliczne,
• układy pras i maszyn roboczych,
• systemy wymagające okresowego rozładowania akumulatora,
• układy z utrudnionym dostępem serwisowym,
• instalacje, w których wymagane jest spełnienie wymogów PED.

Podsumowanie

Blok bezpieczeństwa do akumulatorów hydraulicznych nie jest dodatkiem, tylko obowiązkowym elementem dobrze zaprojektowanego układu. Łączy funkcję odcięcia, ręcznego lub zdalnego spustu oraz ochrony przed nadciśnieniem. Wersja manualna sprawdzi się w prostszych instalacjach, natomiast wersja z elektrozaworem ma przewagę tam, gdzie liczy się zdalna obsługa i wyższy poziom kontroli.

Jeżeli układ wykorzystuje akumulator hydrauliczny, to pytanie nie brzmi, czy zastosować blok bezpieczeństwa, tylko jaki wariant będzie właściwy dla warunków pracy i obsługi.